Eén vliegtuig, twee heel verschillende levens: de Dakota PH-PBA bij Aviodrome vloog tijdens de Tweede Wereldoorlog voor de Amerikaanse luchtmacht en werd daarna het eerste regeringsvliegtuig van Nederland. Het toestel was betrokken bij D-Day en Operatie Market Garden. Later raakte zijn geschiedenis verbonden met prins Bernhard, de Rijksluchtvaartdienst en passagiersrondvluchten.

Die omslag van militair toestel naar regeringsvliegtuig vormt de kern van de museumopstelling. De ene zijde toont de militaire uitvoering uit de tijd van Market Garden, de andere verwijst naar de naoorlogse periode.

Gebouwd in 1944, ingezet bij twee grote operaties

De PH-PBA werd in 1944 gebouwd als een militaire C-47 Skytrain voor de Amerikaanse luchtmacht. Het toestel dat nu als Dakota in het museum staat, begon zijn bestaan daarmee als militair vrachtvliegtuig. Nog in datzelfde jaar werd het ingezet bij twee operaties waarmee zijn geschiedenis blijvend verbonden is: D-Day in Normandië in juni en Operatie Market Garden in september.

Tijdens de oorlog werd het vliegtuig onder meer gebruikt om parachutisten te droppen en andere vliegtuigen te slepen. Dat zijn de taken die Aviodrome bij de oorlogsgeschiedenis van het toestel noemt.

Van prins Bernhard naar de Nederlandse regering

Na de oorlog veranderde de bestemming van het vliegtuig ingrijpend. Het kwam in bezit van prins Bernhard en vloog vervolgens onder de registratie PH-PBA verschillende jaren als het eerste regeringsvliegtuig van Nederland.

De rol als regeringsvliegtuig eindigde toen de overheid overstapte op een Fokker F.27. Vanaf 1961 kreeg de PH-PBA opnieuw een andere taak, ditmaal als meetvliegtuig voor de Rijksluchtvaartdienst.

Een museumstuk dat weer ging vliegen

In 1975 kocht Aviodrome het vliegtuig van Domeinen. Het museum was toen nog op Schiphol gevestigd, waar de PH-PBA vervolgens 21 jaar deel uitmaakte van de collectie.

Na een restauratie in Engeland vloog het toestel vanaf 1998 voor de Dutch Dakota Association, de DDA. Die organisatie voerde er talloze passagiersrondvluchten mee uit.

In 2024 beëindigde de DDA haar activiteiten. Daarna keerde de PH-PBA terug naar Aviodrome en werd het toestel opnieuw opgenomen in de vaste collectie.

Wat je bij Aviodrome kunt bekijken

Aviodrome opende de nieuwe presentatie van de PH-PBA op 16 september 2026. Het vliegtuig kreeg een prominente plek in de vaste expositie. Volgens algemeen directeur Roy Ymker hadden medewerkers en vrijwilligers maandenlang aan de metamorfose gewerkt.

Het concrete hoogtepunt voor bezoekers is de tweezijdige uitvoering. Aan de militaire zijde zie je het toestel zoals het tijdens Market Garden werd gebruikt; de andere zijde belicht de naoorlogse periode als regeringsvliegtuig. Die combinatie maakt de verandering in functie zichtbaar aan het vliegtuig zelf.

Volgens de bezoekersinformatie die Aviodrome bij de opening publiceerde, is de PH-PBA dagelijks in de vaste expositie te zien. Voor de presentatie is een regulier entreeticket voldoende en ook de Museumkaart is geldig.

Illustratieve foto. Foto: ddzphoto via Pixabay (Pixabay-licentie)