Een hurkende man van 26 meter hoog, met zijn blik over het water: dat is Exposure van de Britse kunstenaar Antony Gormley. Het beeld staat op de strekdam bij de Houtribsluizen in Lelystad, aan het Markermeer. De menselijke houding is herkenbaar, maar de afmetingen zijn uitzonderlijk: de sculptuur weegt ongeveer 60.000 kilo.
De plek hoort bij het werk. Hier, op de grens van water en nieuw land, kijkt de naar Gormleys eigen lichaam gemodelleerde figuur uit over het water. Je vindt Exposure bij de Markerwaarddijk, ook aangeduid als de N302. De Houtribsluizen zijn het belangrijkste herkenningspunt voor de route ernaartoe.
Met de auto naar de strekdam
Vanaf de A6 beschrijft de gemeente de route via afslag Lelystad-Noord, nummer 11. Je volgt de N302 richting Enkhuizen en neemt na de Houtribsluizen na ongeveer 150 meter rechts de afslag naar de strekdam. Vanuit Noord-Holland rijd je via Enkhuizen over de N302 richting Lelystad. Dan ligt de afslag naar de strekdam links, vóór de bocht naar de Houtribsluizen. Beide aanrijroutes staan in de gemeentelijke routebeschrijving naar Exposure.
Land Art Flevoland vermeldt postcode 8242 PA, maar waarschuwt dat navigatie bij landschapskunstwerken vaak slechts bij benadering naar de juiste plek leidt. In de routebeschrijving van Land Art Flevoland staat ook een belangrijke waarschuwing voor wie vanuit Lelystad komt: sla na de bocht niet linksaf, want dan kun je pas halverwege de dijk richting Enkhuizen keren. Een actuele, bevestigde parkeerplek en de looproute vanaf die plek zijn in de beschikbare informatie niet vastgesteld.
Lopend vanaf De Batavia
Voor wandelaars beschrijft de gemeente een aanloop vanaf Batavia Stad, via de ligplaats van retourschip De Batavia. De route gaat onder het viaduct door en vervolgens via het voet- en fietspad omhoog over de Houtribsluizen naar de strekdam. Vanaf De Batavia rekent de gemeente op ongeveer een halfuur lopen naar Exposure.
Zo benader je het beeld via de sluizen en de dijk, voordat je bij de hurkende figuur aan het water uitkomt. De gemeentelijke routepagina is ongedateerd; actuele werkzaamheden of beperkingen op de strekdam en de oversteek zijn niet bevestigd. Ook is er onvoldoende informatie om de volledige route als rolstoeltoegankelijk te beschrijven.
Een menselijk lichaam in het polderlandschap
Gormley kreeg in 2005 van de gemeente Lelystad de opdracht voor een landschapskunstwerk in een stedelijke omgeving. Volgens Flevoland Erfgoed inspireerde het nieuwe polderlandschap hem: het bood de mogelijkheid iets te maken zonder te verwijzen naar de geschiedenis van de locatie. Gormley omschrijft zijn onderzoek als een zoektocht naar het lichaam als plek en naar de verhouding tussen ruimte en massa.
In 2007 bood hij het definitieve ontwerp aan Lelystad aan. De productie begon in februari 2009; in de zomer van 2010 werd de sculptuur geplaatst. Op 17 september van dat jaar onthulde Gormley het werk. De officiële naam is Exposure, maar het beeld staat ook bekend als de Hurkende Man. Het werd het zesde landschapskunstwerk van Flevoland.
